เฉลยคำถามข้อที่ ๑ :  เนื้อหาส่วน “สมัญญาภิธาน” [ใช้ออกสอบเป็นข้อที่ ๑ บาลีสนามหลวง]
“ขอผู้ใหม่ทุกท่าน จงตั้งใจ ขยัน และฝึกเขียนทำปัญหาตามนี้ รับรองสอบผ่าน 100% “

• บาลีไวยากรณ์ แบ่งเป็น ………… ภาค คือ ……………………………
  • ตอบ บาลีไวยากรณ์นี้แบ่งเป็น ๔ ภาคก่อน คือ
    อักขรวิธี ๑ วจีวิภาค ๑ วากยสัมพันธ์ ๑ ฉันทลักษณะ ๑
• สระมีมาตราเบา ……….. ตัว คือ ……………. ชื่อว่า รัสสะ
  • ตอบ สระมีมาตราเบา ๓ ตัว คือ อ อิ อุ ชื่อ รัสสะ
• อักขรวิธี ว่าด้วยอะไร ? แบ่งเป็นเท่าไร ? อะไรบ้าง ?
  • ตอบ อักขรวิธี ว่าด้วยอักษร จัดเป็น ๒ คือ สมัญญาภิธาน
    แสดงชื่ออักษร ที่เป็นสระ และพยัญชนะ พร้อมทั้งฐานกรณ์ ๑
    สนธิ ต่ออักษรที่อยู่ในคำอื่น ให้เนื่องเป็นอันเดียวกัน ๑
• วจีวิภาค แบ่งคำพูดออกเป็น ……………. ส่วน คือ ……………………
  • ตอบ วจีวิภาค แบ่งคำพูดออกเป็น ๖ ส่วน คือ
    นาม ๑ อัพยยศัพท์ ๑ สมาส ๑ ตัทธิต ๑ อาขยาต ๑ กิตก์ ๑
• อักขระที่ใช้ในบาลีภาษานั้น ๔๑ ตัว คือ ………………………………..  ๘ ตัวนี้ ชื่อสระ ………………………………… ๓๓ ตัวนี้ ชื่อ พยัญชนะ
  • ตอบ อักขระที่ใช้ในบาลีภาษานั้น ๔๑ ตัว คือ อ อา อิ อี อุ อู เอ โอ ๘ ตัวนี้ชื่อสระ,
    ก ข ค ฆ ง, จ ฉ ช ฌ ญ, ฏ ฐ ฑ ฒ ณ, ต ถ ท ธ น, ป ผ พ ภ ม,
    ย ร ล ว ส ห ฬ อํ ๓๓ ตัวนี้ชื่อพยัญชนะ
• “อักขระที่เหลือจากสระ มี ก เป็นต้น มีนิคคหิตเป็นที่สุด ชื่อ …………… แปลว่า …………….. มี ……….. ตัว แบ่งเป็น …………… พวก คือ ……………………..”
  • ตอบ อักขระที่เหลือจากสระนั้น ๓๓ ตัว มี ก เป็นต้น มีนิคคหิตเป็นที่สุด ชื่อพยัญชนะ แปลว่า ทำเนื้อความให้ปรากฏ
    มี ๓๓ ตัว แบ่ง ๒ พวก คือ วรรค ๑, อวรรค ๑
• พยัญชนะไหนบ้าง เรียกว่าอวรรค ฯ เพราะอะไร ? จึงเรียกชื่ออย่างนั้น ?
  • ตอบ พยัญชนะ ๘ ตัวนี้ คือ ย ร ล ว ส ห ฬ อํ เรียกว่า อวรรค เพราะไม่เป็นพวกเป็นหมู่กัน ตามฐานกรณ์ที่เกิด
• อักขระที่เหลือจากสระชื่ออะไร ? แปลว่าอย่างไร ? มีเท่าไร ? แบ่งเป็นกี่พวก ? อะไรบ้าง ?
  • ตอบ อักขระที่เหลือจากสระนั้น ๓๓ ตัว มี ก เป็นต้น มีนิคคหิตเป็นที่สุด ชื่อพยัญชนะ
    คำว่าพยัญชนะนั้น แปลว่า ทำเนื้อความให้ปรากฏ มี ๓๓ ตัว แบ่งเป็น ๒ พวก คือ วรรค ๑ อวรรค ๑
• อักขระเบื้องต้น …….. ตัว ตั้งแต่ อ จนถึง …………. ชื่อ ………………
  • ตอบ อักขระเบื้องต้น ๘ ตัว ตั้งแต่ อ จนถึง โอ ชื่อสระ
• สระนั้น จัดเป็นคู่ได้ ๓ คู่ คือ ……………………………………….
  • ตอบ สระนั้น จัดเป็นคู่ได้ ๓ คู่ อ อา เรียกว่า อวณฺโณ, อิ อี เรียกว่า อิวณฺโณ, อุ อู เรียกว่า อุวณฺโณ
• อะไรชื่อว่าพยัญชนะ ฯ พยัญชนะวรรคมีเท่าไร ? อะไรบ้าง ?
  • ตอบ อักขระที่เหลือจากสระนั้น ๓๓ ตัว มี ก เป็นต้น มีนิคคหิตเป็นที่สุด ชื่อพยัญชนะ ฯ
    พยัญชนะวรรค มี ๒๕ ตัว จัดเป็น ๕ คือ
    ก ข ค ฆ ง ๕ ตัวนี้ เรียกว่า ก วรรค
    จ ฉ ช ฌ ญ ๕ ตัวนี้ เรียกว่า จ วรรค
    ฏ ฐ ฑ ฒ น ๕ ตัวนี้ เรียกว่า ฏ วรรค
    ต ถ ท ธ น ๕ ตัวนี้ เรียกว่า ต วรรค
    ป ผ พ ภ ม ๕ ตัวนี้ เรียกว่า ป วรรค
    พยัญชนะ ๒๕ ตัวนี้เป็นพวก ๆ กันตามฐานกรณ์ที่เกิด จึงชื่อวรรค
• พยัญชนะที่มีเสียงก้อง เรียกว่า …………… ที่มีเสียงไม่ก้อง เรียกว่า ……………
  • ตอบ พยัญชนะที่มีเสียงก้อง เรียกว่าโฆสะ ที่มีเสียงไม่ก้อง เรียกว่าอโฆสะ
• พยัญชนะที่ ๑ ที่ ๒ ในวรรคทั้ง ๕ คือ …………… และ ………. ๑๑ ตัวนี้ เป็นอโฆสะ
  • ตอบ พยัญชนะที่ ๑ ที่ ๒ ในวรรคทั้ง ๕ คือ ก ข, จ ฉ, ฏ ฐ, ต ถ, ป ผ, และ ส ๑๑ ตัวนี้ เป็นอโฆสะ
• ในสระ ๘ ตัวนั้น สระมีมาตราเบา ๓ ตัว คือ …………… ชื่อ ………. สระอีก ๕ ตัว อื่นจากนั้น คือ ……………….. ชื่อ ……………
  • ตอบ ในสระ ๘ ตัวนั้น สระมีมาตราเบา ๓ ตัว คือ อ อิ อุ ชื่อ รัสสะ มีเสียงสั้น ,
    สระอีก ๕ ตัว อื่นจากนั้น คือ อา อี อู เอ โอ ชื่อทีฆะ มีเสียงยาว
• กรณ์ที่ทำอักขระ มี …….. คือ ……………………………………
  • ตอบ กรณ์ที่ทำอักขระมี ๔ คือ ชิวฺหามชฺฌํ ท่ามกลางลิ้น ๑ ชิวฺโหปคฺคํ ถัดปลายลิ้นเข้ามา ๑
    ชิวฺหคฺคํ ปลายลิ้น ๑ สกฏฺฐานํ ฐานของตน ๑
• ว เกิดใน ๒ ฐาน คือ ………………… เรียกว่า …………………
  • ตอบ ว เกิดใน ๒ ฐาน คือ ฟันและริมฝีปาก เรียกว่า ทนฺโตฏฺฐโช
• พยัญชนะที่มีเสียงไม่ก้อง เรียกว่า ………….. ได้แก่ พยัญชนะ ………………….
  • ตอบ พยัญชนะที่มีเสียงไม่ก้อง เรียกว่า อโฆสะ ได้แก่ พยัญชนะ ๑๑ ตัวนี้ คือ ก ข, จ ฉ, ฏ ฐ, ต ถ, ป ผ, และ ส
• ฐานที่ตั้งที่เกิดของอักขระ มี ๖ คือ ……………………………
  • ตอบ ฐานที่ตั้งที่เกิดของอักขระมี ๖ คือ กณฺโฐ คอ, ตาลุ เพดาน, มุทฺธา ศีรษะ ก็ว่า ปุ่มเหงือก ก็ว่า,
    ทนฺโต ฟัน, โอฏฺโฐ ริมฝีปาก, นาสิกา จมูก
• อักขระ ๗ ตัวนี้ คือ …………… เกิดที่ฟัน เรียกว่า ……………
  • ตอบ อักขระ ๗ ตัวนี้ คือ ต ถ ท ธ น, ล ส เกิดที่ฟัน เรียกว่า ทนฺตชา
• อักขระที่ใช้ในบาลีภาษามีเท่าไร ? อะไรบ้าง ? พวกไหนได้ชื่อว่าสระ ทีฆะ และรัสสะ
  • ตอบ อักขระที่ใช้ในบาลีภาษามี ๔๑ ตัว คือ อ อา อิ อี อุ อู เอ โอ,
    ก ข ค ฆ ง, จ ฉ ช ฌ ญ, ฏ ฐ ฑ ฒ ณ, ต ถ ท ธ น, ป ผ พ ภ ม, ย ร ล ว ส ห ฬ ฯ
    อ อา อิ อี อุ อู เอ โอ ๘ ตัวนี้ ชื่อสระ
    อา อี อู เอ โอ ๕ ตัวนี้ ชื่อทีฆะ
    อ อิ อุ ๓ ตัวนี้ ชื่อรัสสะ ฯ
• สระต่างจากพยัญชนะอย่างไร ? สระไหนบ้าง ? ชื่อรัสสะ ทีฆะ ครุ และ ลหุ
  • ตอบ อักขระเบื้องต้น ๘ ตัว ตั้งแต่ อ จนถึง โอ ที่ชื่อสระนั้น ออกเสียงได้ตามลาพังตนเอง
    และทำพยัญชนะให้ออกเสียงได้ ส่วนพยัญชนะ ต้องอาศัยสระจึงจะออกเสียงได้ ฯ
    ในสระ ๘ ตัวนั้น สระมีมาตราเบา ๓ ตัว คือ อ อิ อุ ชื่อรัสสะ มีเสียงสั้น, เหมือนคาว่า อติครุ,
    สระอีก ๕ ตัวอื่นจากรัสสะ ๓ ตัว คือ อ อิ อุ ชื่อรัสสะ มีเสียงสั้น, เหมือนคาว่า อติครุ,
    สระอีก ๕ ตัวอื่นจากรัสสะ ๓ ตัว คือ อา อี อู เอ โอ ชื่อทีฆะ มีเสียงยาว เหมือนคาว่า ภาคี วธู เสโข เป็นต้น,
    แต่ เอ โอ ที่มีพยัญชนะสังโยค คือซ้อนกันอยู่เบื้องต้นหลัง ท่านกล่าวว่าเป็นรัสสะ เหมือนคำว่า เสยฺโย โสตฺถิ เป็นต้น,
    สระที่เป็นทีฆะล้วน และสระที่เป็นรัสสะ มีพยัญชนะสังโยคและนิคคหิตอยู่เบื้องหลัง ชื่อครุ มีเสียงหนัก
    เหมือนคาว่า ภูปาโล เอสี มนุสฺสินฺโท เป็นต้น, สระที่เป็นรัสสะล้วน ไม่มีพยัญชนะสังโยคและมีนิคคหิตเบื้องหลัง ชื่อลหุ-มีเสียงเบา เหมือนคาว่า ปติ มุนิ เป็นต้น ฯ
• ฐานกรณ์คืออะไร ? มีเท่าไร ? อะไรบ้าง ?
  • ตอบ ฐาน คือที่ตั้งที่เกิดของอักขระ มี ๖ คือ
    กณฺโฐ  คอ ๑ ตาลุ  เพดาน ๑ มุทฺธา  ศีรษะ หรือปุ่มเหงือก ๑
    ทนฺโต  ฟัน ๑ โอฏฺโฐ  ริมฝีปาก ๑ นาสิกา  จมูก ๑ ฯ
    กรณ์ คือที่ทำอักขระ มี ๔ คือ ชิวฺหามชฺฌํ  ท่ามกลางลิ้น ๑ ชิวฺโหปคฺคํ ถัดปลายลิ้นเข้ามา ๑
    ชิวฺหคฺคํ ปลายลิ้น ๑ สกฏฺฐานํ ฐานของตน ๑ ฯ
• อะไรชื่อว่าอักขระ และอักขระนั้น แปลว่าอย่างไรได้บ้าง ?
  • ตอบ เสียงก็ดี ตัวหนังสือก็ดี ชื่อว่าอักขระ แปลว่า ไม่รู้จักสิ้นอย่าง ๑ ไม่เป็นของแข็งอย่าง ๑
• พยัญชนะในบาลีภาษามีเท่าไร ? อะไรบ้าง ? จัดเป็นพวกได้เท่าไร ? พยัญชนะไหน ? จัดเป็นโฆสะ และอโฆสะ
  • ตอบ พยัญชนะในบาลีภาษามี ๓๓ ตัว คือ
    ก ข ค ฆ ง, จ ฉ ช ฌ ญ, ฏ ฐ ฑ ฒ ณ, ต ถ ท ธ น, ป ผ พ ภ ม, ย ร ล ว ส ห ฬ อํ  ฯ
    จัดเป็น ๒ พวก คือ วรรค ๑ อวรรค ๑ ฯ
    พยัญชนะที่ ๑ ที่ ๒ ใน วรรคทั้ง ๕ คือ ก ข จ ฉ ฏ ฐ ต ถ ป ผ และ ส ๑๑ ตัวนี้ เป็น อโฆสะ,
    พยัญชนะที่ ๓ ที่ ๔ ที่ ๕ ในวรรคทั้ง ๕ คือ ค ฆ ง ช ฌ ญ ฑ ฒ ณ ท ธ น พ ภ ม และ ย ร ล ว ห ฬ ๒๑ ตัวนี้ เป็น โฆสะ,
    นิคคหิต นักปราชญ์ผู้รู้ศัพท์ศาสตร์ ประสงค์เป็นโฆสะ
    ส่วนนักปราชญ์ ฝ่ายศาสนาประสงค์เป็นโฆสาโฆสวิมุต พ้นจากโฆสะและอโฆสะ ฯ
• พยัญชนะอวรรคมีเท่าไร ? อะไรบ้าง ? นิคคหิตและอนุสารแปลว่าอย่างไร ? ใช้ต่างจากพยัญชนะอื่นอย่างไร ?
  • ตอบ พยัญชนะอวรรคมี ๘ ตัว คือ ย ร ล ว ส ห ฬ ฯ
    นิคคหิต แปลว่า กดสระ หรือ กรณ์ คืออวัยวะที่ทาเสียง เวลาเมื่อจะว่าไม่ต้องอ้าปากเกินกว่าปกติเหมือนว่าทีฆะสระ ฯ
    อนุสาร แปลว่า ไปตามสระ ฯ
    นิคคหิตหรืออนุสารนี้ ไม่อาศัยสระอื่นออกเสียง ใช้เฉพาะหลังสระ อ อิ อุ เท่านั้น เหมือนคำว่า อหํ เสตุํ อกาสึ เป็นต้น ฯ
• อะไรชื่อว่าพยัญชนะ ? พยัญชนะวรรคมีเท่าไร ? อะไรบ้าง ? และลักษณะที่จะประกอบพยัญชนซ้อนกันได้ (เฉพาะพยัญชนะวรรค) มีหลักอย่างไร ?
  • ตอบ อักขระที่เหลือจากสระ ๓๓ ตัว มี ก เป็นต้น มีนิคคหิต เป็นที่สุดชื่อว่าพยัญชนะ ฯ พยัญชนะวรรคมี ๒๕ ตัว คือ
    ก ข ค ฆ ง เรียก ก วรรค
    จ ฉ ช ฌ ญ เรียก จ วรรค
    ฏ ฐ ฑ ฒ ณ เรียก ฏ วรรค
    ต ถ ท ธ น เรียก ต วรรค
    ป ผ พ ภ ม เรียก ป วรรค
    ลักษณะที่จะประกอบพยัญชนะว้อนกันได้ เฉพาะพยัญชนะวรรคนั้น มีหลักดังนี้
    (๑) พยัญชนะที่ ๑ ซ้อนหน้าพยัญชนะที่ ๑ และที่ ๒ ในวรรคของ ตนได้
    (๒) พยัญชนะที่ ๓ ซ้อนหน้าพยัญชนะที่ ๓ และที่ ๔ ในวรรคของ ตนได้
    (๓) พยัญชนะที่ ๕ สุดวรรค ซ้อนหน้าพยัญชนะในวรรคของตนได้ ทั้ง ๕ ตัว
    ยกเสียแต่ตัว ง ซึ่งเป็นตัวสะกดอย่างเดียว มิได้มีสาเนียงในภาษาบาลี ซ้อนหน้าตัวเองไม่ได้ ฯ
• พยัญชนะในบาลีมีเท่าไร ? พยัญชนะไหน ? จัดเป็น อโฆสะ โฆสะ สิถิล และธนิต
  • ตอบ พยัญชนะในบาลีภาษามี ๓๓ ตัว ฯ
    พยัญชนะที่ ๑ ที่ ๒ ในวรรคทั้ง ๕ คือ ก ข, จ ฉ, ฏ ฐ, ต ถ, ป ผ, และ ส ๑๑ ตัวนี้เป็น อโฆสะ
    พยัญชนะที่ ๓ ที่ ๔ ที่ ๕ ในวรรคทั้ง ๕ คือ ค ฆ ง, ช ณ ญ, ฑ ฒ ณ, ท ธ น, พ ภ ม และ ย ร ล ว ห ฬ ๒๑ ตัวนี้เป็น โฆสะ
    นิคคหิต นักปราชญ์ผู้รู้ศัพทศาสตร์ประสงค์เป็น โฆสะ ส่วนนักปราชญ์ฝ่าย ศาสนา ประสงค์เป็น โฆสาโฆสวิมุต พ้นจากโฆสะและอโฆสะ
    พยัญชนะที่ ๑ ที่ ๓ ในวรรคทั้ง ๕ เป็น สิถิล
    พยัญชนะที่ ๒ ที่ ๔ ในวรรคทั้ง ๕ เป็น ธนิต
    ในคัมภีร์กัจจายนเภท แสดงไว้ว่า พยัญชนะที่สุดวรรค ๕ ตัว ก็เป็นสิถิล แต่ในคัมภีร์ทั้งหลายอื่น ท่านมิได้กล่าว ฯ
• สระในบาลีภาษาจัดเป็นคู่ได้เท่าไร ? อะไรบ้าง ? สระไหน ? จัดเป็นสังยุตตสระ เพราะเหตุไร ? จึงเรียกชื่ออย่างนั้น
  • ตอบ สระในบาลีภาษาจัดเป็นคู่ได้ ๓ คู่ อ อา เรียกว่า อวณฺโณ, อิ อี เรียกว่า อิวณฺโณ, อุ อู เรียกว่า อุวณฺโณ, เอ โอ ๒ ตัวนี้ จัดเป็นสังยุตตสระ เพราะประกอบเสียงสระ ๒ ตัวเป็นเสียงเดียวกัน, อ กับ อิ ผสมกันเป็น เอ, อ กับ อุ ผสมกันเป็น โอ
• พยัญชนะไหนบ้างเป็นอัฑฒสระ เพราะเหตุไร จึงเรียกชื่ออย่างนั้น ?
  • ตอบ พยัญชนะเหล่านี้ คือ ย ร ล ว ส ห ฬ ๗ ตัวนี้ เป็นอัฑฒสระ เพราะมีเสียงกึ่งสระ คือ กึ่งมาตรา เพราะพยัญชนะเหล่านี้ บางตัวก็รวมลงในสระเดียวกันด้วย พยัญชนะอื่น ออกเสียงพร้อมกันได้ บางตัวแม้เป็นตัวสะกด ก็คงออกเสียงหน่อยหนึ่ง พอให้รู้ได้ว่าตัวนั้นสะกด จึงเรียกชื่อว่า อัฑฒสระ ฯ
• พยัญชนะวรรคและอวรรค มีอย่างละเท่าไร ? อะไรบ้าง ? เหตุไร จึงเรียกว่าอรรค  ?
  • ตอบ พยัญชนะวรรคมี ๒๕ ตัว คือ
    ก ข ค ฆ ง เรียกว่า ก วรรค
    จ ฉ ช ฌ ญ เรียกว่า จ วรรค
    ฏ ฐ ฑ ฒ ณ เรียกว่า ฏ วรรค
    ต ถ ท ธ น เรียกว่า ต วรรค
    ป ผ พ ภ ม เรียกว่า ป วรรค
    ส่วนพยัญชนะอรรคมี ๘ ตัว คือ ย ร ล ว ส ห ฬ ที่เรียก อวรรค เพราะไม่เป็นหมวดเป็นหมู่กัน ตามฐานกรณ์ที่เกิด ฯ
• เนื้อความของถ้อยคาทั้งปวง ต้องหมายรู้กันด้วย ………………..เมื่อ………..วิบัติแล้วก็เข้าใจเนื้อความยาก เพราะฉะนั้น ความเป็นผู้ฉลาดใน…….จึงมีอุปการะมาก
  • ตอบ เนื้อความของถ้อยคาทั้งปวง ต้องหมายรู้กันด้วย อักขระ เมื่อ อักขระ วิบัติแล้วก็เข้าใจเนื้อความยาก เพราะฉะนั้น ความเป็นผู้ฉลาดใน อักขระ จึงมีอุปการะมาก
• เสียงก็ดี ตัวหนังสือก็ดี ชื่อว่า ……………………………………
  • ตอบ เสียงก็ดี ตัวหนังสือก็ดี ชื่อว่า อักขระ
• อักขระที่ใช้ในบาลีภาษานั้น ……………………………… ตัว
  • ตอบ อักขระที่ใช้ในบาลีภาษานั้น ๔๑ ตัว
• อักขระเบื้องต้น …….. ตัว ตั้งแต่ อ จนถึง โอ ชื่อ ……………
  • ตอบ อักขระเบื้องต้น ๘ ตัว ตั้งแต่ อ จนถึง โอ ชื่อ สระ
• เอ เกิดใน ๒ ฐาน คือ ………………. เรียก กณฺฐตาลุโช
  • ตอบ เอ เกิดใน ๒ ฐาน คือ คอและเพดาล เรียก กณฺฐตาลุโช
• วจีภาค แบ่งคำพูดออกเป็น ๖ ส่วน คือ ……………………….
  • ตอบ วจีภาค แบ่งคาพูดออกเป็น ๖ ส่วน คือ นาม ๑ อัพยยศัพท์ ๑ สมาส ๑ ตัทธิต ๑ อาขยาต ๑ กฤต ๑
• อักขระเบื้องต้น ๘ ตัว ตั้งแต่ ………. จนถึง โอ ชื่อ …………
  • ตอบ อักขระเบื้องต้น ๘ ตัว ตั้งแต่ อ จนถึง โอ ชื่อ สระ
• พยัญชนะ ๘ ตัวนี้ คือ ………………………… เรียกว่า อวรรค
  • ตอบ พยัญชนะ ๘ ตัวนี้ คือ ย ร ล ว ส ห ฬ เรียกว่า อวรรค
• กรณ์ที่ทำอักขระ มี ๔ คือ ………………………………………..
  • ตอบ กรณ์ที่ทาอักขระ มี ๔ คือ ชิวฺหามชฺฌํ ท่ามกลางลิ้น ๑ ชิวฺโหปคฺคํ ถัดปลายลิ้นเข้ามา ๑ ชิวฺหคฺคํ ปลายลิ้น ๑ สกฏฺฐานํ ฐานของตน ๑
• เนื้อความของถ้อยคาทั้งปวง ต้องหมายรู้กันด้วย …………..
  • ตอบ เนื้อความของถ้อยคาทั้งปวง ต้องหมายรู้กันด้วย อักขระ
• อักขระที่ใช้ในบาลีภาษานั้น …………. ตัว
  • ตอบ อักขระที่ใช้ในบาลีภาษานั้น ๔๑ ตัว
• สระมีมาตราเบา ๓ ตัว คือ ………………………….. ชื่อรัสสะ
  • ตอบ สระมีมาตราเบา ๓ ตัว คือ อ อิ อุ ชื่อรัสสะ
• โอ เกิดใน ๒ ฐาน คือ …………………. เรียกว่า กณฺโฐฏฺฐโช
  • ตอบ โอ เกิดใน ๒ ฐาน คือ คอและริมฝีปาก เรียกว่า กณฺโฐฏฺฐโช
• พยัญชนะที่ ๑ ที่ ๒ ในวรรคทั้ง ๕ คือ ……………. ๑๑ ตัวนี้ เป็นอโฆสะ
  • ตอบ พยัญชนะที่ ๑ ที่ ๒ ในวรรคทั้ง ๕ คือ ก ข, จ ฉ, ฏ ฐ, ต ถ, ป ผ, และ ส ๑๑ ตัวนี้เป็น อโฆสะ
• สระอีก ๕ ตัว อื่นจากรัสสะ ๓ ตัว คือ ……….. ชื่อ …………..
  • ตอบ สระอีก ๕ ตัว อื่นจากรัสสะ ๓ ตัว คือ อา อี อู เอ โอ ชื่อ ทีฆะ
• พยัญชนะ ……… ตัวนี้ คือ …………………… เรียกว่า อวรรค เพราะไม่เป็น …………………………………………….
  • ตอบ พยัญชนะ ๘ ตัวนี้ คือ ย ร ล ว ส ห ฬ เรียกว่า อวรรค เพราะไม่เป็น พวกเป็นหมู่กัน ตามฐานกรณ์ที่เกิด
• พยัญชนะที่ ๕ สุดวรรค ซ้อนหน้าพยัญชนะ ………. ได้ทั้ง ๕ ตัว ยกเสียแต่ตัว ………. ซึ่งเป็นตัวสะกดอย่างเดียว
  • ตอบ พยัญชนะที่ ๕ สุดวรรค ซ้อนหน้าพยัญชนะ ในวรรคของตน ได้ทั้ง ๕ ตัว ยกเสียแต่ตัว ง ซึ่งเป็นตัวสะกดอย่างเดียว
• สระในบาลีภาษามีเท่าไร ? อะไรบ้าง ? สระไหน ? เป็นรัสสะ ทีฆะ ครุ ลหุ
  • ตอบ สระในบาลีภาษา มี ๘ ตัว คือ อ อา อิ อี อุ อู เอ โอ
    สระมีมาตราเบา ๓ ตัว คือ อ อิ อุ ชื่อ รัสสะ
    สระอีก ๕ ตัว อื่นจากรัสสะ ๓ ตัว คือ อา อี อู เอ โอ ชื่อ ทีฆะ
    สระที่เป็นทีฆะล้วน และสระที่เป็นรัสสะมีพยัญชนะสังโยค และนิคหิตอยู่เบื้องหลัง ชื่อ ครุ
    สระที่เป็นรัสสะล้วน ไม่มีพยัญชนะสังโยค และนิคคหิตอยู่เบื้องหลัง ชื่อ ลหุ
• อักขระที่เหลือจากสระ ชื่อว่าและแปลว่าอย่างไร ? มีเท่าไร ? แบ่งเป็นกี่พวก ? อะไรบ้าง ?
  • ตอบ ชื่อ พยัญชนะ แปลว่า ทาเนื้อความให้ปรากฏ
    มี ๓๓ ตัว แบ่งเป็น ๒ พวก คือ วรรค ๑ อวรรค ๑
• เสียงก็ดี ตัวหนังสือก็ดี ชื่อว่า ……………….. (สระ, พยัญชนะ, อักขระ)
  • ตอบ เสียงก็ดี ตัวหนังสือก็ดี ชื่อว่า อักขระ
• อักขระเบื้องต้น ๘ ตัว ชื่อ ……………… (สระ, พยัญชนะ, อักขระ)
  • ตอบ อักขระเบื้องต้น ๘ ตัว ชื่อ สระ
• ถัดปลายลิ้นเข้ามา เป็นกรณ์ของอักขระที่เป็น …………… (ตาลุชะ, มุทธชะ, ทันตชะ)
  • ตอบ ถัดปลายลิ้นเข้ามา เป็นกรณ์ของอักขระที่เป็น มุทธชะ
• พยัญชนะที่ ๓ ที่ ๔ ที่ ๕ ในวรรคทั้ง ๕ เป็น……………. (โฆสะ, อโฆสะ)
  • ตอบ พยัญชนะที่ ๓ ที่ ๔ ที่ ๕ ในวรรคทั้ง ๕ เป็น โฆสะ
• พยัญชนะที่ ๒ ที่ ๔ ในวรรคทั้ง ๕ เป็น ………………… (สิถิล, ธนิต)
  • ตอบ พยัญชนะที่ ๒ ที่ ๔ ในวรรคทั้ง ๕ เป็น ธนิต
• อักขระที่ใช้ในบาลีภาษานั้น ……………….. ตัว (๓๓, ๔๑)
  • ตอบ อักขระที่ใช้ในบาลีภาษานั้น ๔๑ ตัว
• สระ ๘ ตัวนี้ เป็น …………………… (นิสสิต, นิสสัย)
  • ตอบ สระ ๘ ตัวนี้ เป็น นิสสัย
• เอ โอ ๒ ตัวนี้ เป็น …………………… (อัฑฒสระ, สังยุตตสระ)
  • ตอบ เอ โอ ๒ ตัวนี้ เป็น สังยุตตสระ
• โอ เกิดใน ๒ ฐาน คือ ………………………. (คอและริมฝีปาก, คอและเพดาน)
  • ตอบ โอ เกิดใน ๒ ฐาน คือ คอและริมฝีปาก
• พยัญชนะที่ถูกฐานของตนหย่อน ๆ ชื่อ ……………………….. (อโฆสะ, สิถิล, ธนิต)
  • ตอบ พยัญชนะที่ถูกฐานของตนหย่อน ๆ ชื่อ สิถิล
• เสียงก็ดี ตัวหนังสือก็ดี ชื่อว่าอะไร ? แปลว่าอย่างไร ?
  • ตอบ ชื่อว่า อักขระ แปลว่า ไม่รู้จักสิ้นอย่าง ๑ ไม่เป็นของแข็งอย่าง ๑
• อักขระที่ใช้ในบาลีภาษานั้นมี ……………….. ตัว คือ ……………………
  • ตอบ มี ๔๑ ตัว คือ อ อา อิ อี อุ อู เอ โอ ๘ ตัวนี้ ชื่อสระ ก ข ค ฆ ง, จ ฉ ช ฌ ญ, ฐ ฑ ฒ ณ, ต ถ ท ธ น, ป ผ พ ภ ม, ย ร ล ว ส ห ฬ ’ ๓๓ ตัวนี้ ชื่อพยัญชนะ
• สระมีมาตราเบา ………….. ตัวคือ …………………. ชื่อ ……………………..
  • ตอบ มี ๓ ตัว คือ อ อิ อุ ชื่อ รัสสะ มีเสียงสั้น
• สระอีก ๕ ตัว คือ ………………………… ชื่อ ………………….
  • ตอบ คือ อา อี อู เอ โอ ชื่อ ทีฆะ มีเสียงยาว
• คำว่า “อักขระ” ๆ นั้น ว่าตามนักปราชญ์ท่านประสงค์ก็เป็น ……………… อย่าง ……….. คือ ………………………………
  • ตอบ เป็น ๒ อย่าง คือ เป็นเสียงอย่าง ๑ เป็นตัวหนังสืออย่าง ๑
• ฐานที่ตั้งเกิดของอักขระมี …………………. คือ …………………………………………………………………..
  • ตอบ มี ๖ คือ กณฺโฐ คอ, ตาลุ เพดาน, มุทฺธา ศีรษะ ก็ว่า ปุ่มเหงือก ก็ว่า, ทนฺโต ฟัน, โอฏฺโฐ ริมฝีปาก, นาสิกา จมูก
• พยัญชนะที่มีเสียงก้อง เรียกว่า ………………….. ได้แก่ พยัญชนะ ……………………………………………………….
  • ตอบ เรียกว่า โฆสะ ได้แก่พยัญชนะที่ ๓ ที่ ๔ และที่ ๕ ในวรรคทั้ง ๕ คือ ค ฆ ง, ช ฌ ญ, ฑ ฒ ณ, ท ธ น, พ ภ ม และ ย ร ล ว ห ฬ รวม ๒๑ ตัว ฯ
• ลักษณะที่จะประกอบพยัญชนะซ้อนกันได้นั้น ดังนี้ …………………………………………………………………….
  • ตอบ พยัญชนะที่ซ้อนกัน มีดังนี้
    – พยัญชนะที่ ๑ ซ้อนหน้าพยัญชนะที่ ๑ และที่ ๒ ในวรรคของตนได้
    – พยัญชนะที่ ๓ ซ้อนหน้าพยัญชนะที่ ๓ และที่ ๔ ในวรรคของตนได้
    – พยัญชนะที่ ๕ สุดวรรค ซ้อนหน้าพยัญชนะในวรรคของตนได้ทั้ง ๕ ตัว
    ยกเสียแต่ตัว ง ซึ่งเป็นตัวสะกดอย่างเดียว มิได้มีสาเนียงในภาษาบาลี ซ้อนหน้าตัวเองไม่ได้
• พยัญชนะ …………………… ตัว คือ ……………………… ถ้าอยู่หลัง พยัญชนะตัวอื่น ออกเสียงผสมกับพยัญชนะตัวหน้า
  • ตอบ พยัญชนะ ๔ ตัว คือ ย, ร, ล, ว, อยู่หลังพยัญชนะตัวอื่นออกเสียงผสมกับพยัญชนะตตัวหน้า ฯ
• กรณ์ที่ทำอักขระมี…………..คือ………………………………
  • ตอบ มี ๔ คือ ชิวฺหามชฺฌ ท่ามกลางลิ้น ๑ ชิวฺโหปคฺค ปลายลิ้นเข้ามา ๑ ชิวฺหคฺค ปลายลิ้น ๑ สกฏฺฐานํ ฐานของตน ๑ ท่ามกลางลิ้น เป็นกรณ์ของอักขระที่เป็นตาลุชะ, ถัดปลายลิ้นเข้ามา เป็นกรณ์ของอักขระที่เป็นมุทธชะ, ปลายลิ้น เป็นกรณ์ของอักขระที่เป็นทันตชะ, ฐานของตน เป็นกรณ์ของอักขระที่เหลือจากนี้ ฯ
• อักขระ ๔๑ ตัว แม้ต่างกันโดยฐานที่เกิดเป็นต้น ก็เป็น……อย่าง คือ เป็น…………………………………………..
  • ตอบ เป็น ๒ อย่าง คือ เป็นนิสสัยอย่าง ๑ เป็นนิสสิต อย่าง ๑ สระเป็นที่อาศัยของพยัญชนะ ชื่อนิสสัย, พยัญชนะอันอาศัยสระ ชื่อนิสสิต ฯ
• คำว่า อักขระ ๆ นั้น ว่าตามที่นักปราชญ์ท่านประสงค์ ก็เป็น ๒ อย่าง คือ……………………………………………………..?
  • ตอบ คาว่า อักขระ ๆ นั้น ว่าตามที่นักปราชญ์ท่านประสงค์ ก็เป็น ๒ อย่าง คือ เป็นเสียงอย่าง ๑ เป็นตัวหนังสืออย่าง ๑ ฯ
• อักขระที่เหลือจากสระนั้น……………..ตัว มี………..ชื่อว่า………………………………………………………….?
  • ตอบ อักขระที่เหลือจากสระนั้น ๓๓ ตัว มี ก เป็นต้น มีนิคคหิต เป็นที่สุด ชื่อว่า พยัญชนะ ฯ
• สระในภาษาบาลีจัดเป็นคู่ได้เท่าไร ? อะไรบ้าง ? สระไหน ? จัดเป็นสังยุตตสระ เพราะเหตุไร ? จึงเรียกชื่ออย่างนั้น
  • ตอบ สระในบาลีภาษาจัดเป็นคู่ได้ ๓ คู่ คือ อ อา เรียก อวณฺโณ
    อิ อี เรียก อิวณฺโณ
    อุ อู เรียก อุวณฺโณ
    สระ เอ โอ ๒ ตัวนี้ จัดเป็นสังยุตตสระ ที่เรียกชื่ออย่างนั้น เพราะประกอบเสียงสระ ๒ ตัว แป็นเสียงเดียวกัน คือ อ กับ อิ ผสมกันเป็น เอ. อ กับ อุ ผสมกันเป็น โอ ฯ
• ลักษณะที่ประกอบพยัญชนะซ้อนกันได้นั้น มีอย่างไร ?
  • ตอบ ลักษณะที่ประกอบพยัญชนะซ้อนกันได้นั้น คือ ในพยัญชนะวรรคทั้งหลาย
    พยัญชนะที่ ๑ ซ้อนหน้า พยัญชนะที่ ๑ และ ที่ ๒ ในวรรคของตนได้
    พยัญชนะที่ ๓ ซ้อนหน้า พยัญชนะที่ ๓ และ ที่ ๔ ในวรรคของตนได้
    พยัญชนะที่ ๕ สุดวรรค ซ้อนหน้า พยัญชนะในวรรคของตนได้ทั้ง ๕ ตัว ยกเสียแต่ตัว ง ซึ่งเป็นตัวสะกดอย่างเดียว มิได้มีสาเนียงในภาษาบาลีซ้อนหน้าตัวเองไม่ได้
• บาลีไวยากรณ์นี้ แบ่งเป็น………ภาคก่อนคือ………………..
  • ตอบ บาลีไวยากรณ์นี้ แบ่งเป็น ๔ ภาคก่อนคือ
    อักขรวิธี ๑ วจีวิภาค ๑ วากยสัมพันธ์ ๑ ฉันทลักษณะ ๑
• อักขระที่เหลือจากสระนั้น………ตัวมี……..เป็นต้นมี………..เป็นที่สุด ชื่อ……………..
  • ตอบ อักขระที่เหลือจากสระนั้น ๓๓ ตัวมี ก เป็นต้นมี นิคคหิต เป็นที่สุด ชื่อ พยัญชนะ
• อะไรชื่อว่าพยัญชนะ ? พยัญชนะวรรคและอวรรค มีอย่างละเท่าไร ? อะไรบ้าง ?
  • ตอบ อักขระที่เหลือจากสระนั้น ๓๓ ตัว มี ก เป็นต้น มี นิคคหิต เป็นที่สุด ชื่อ พยัญชนะ ฯ
    พยัญชนะวรรคมี ๒๕ ตัว และ พยัญชนะอวรรคมี ๘ ตัว
    พยัญชนะวรรคมี ๒๕ ตัว คือ
    ก ข ค ฆ ง เรียกว่า ก วรรค
    จ ฉ ช ฌ ญ เรียกว่า จ วรรค
    ฏ ฐ ฑ ฒ ณ เรียกว่า ฏ วรรค
    ต ถ ท ธ น เรียกว่า ต วรรค
    ป ผ พ ภ ม เรียกว่า ป วรรค
    พยัญชนะอวรรคมี ๘ ตัว คือ ย ร ล ว ส ห ฬ อํ
• ในเบื้องต้น ผู้ศึกษาบาลี จำต้องมีความเข้าใจในเรื่องของไวยากรณ์ให้ดีเสียก่อน อยากทราบว่า อักขรวิธี ว่าด้วยอะไร ? จัดเป็น ๒ อย่าง มีอะไรบ้าง ? ในแต่ละอย่าง กล่าวถึงเรื่องอะไร ?
  • ตอบ อักขรวิธี ว่าด้วยอักษร จัดเป็น ๒ อย่าง คือ สมัญญาภิธาน แสดงชื่ออักษรที่เป็น สระ และ พยัญชนะพร้อมทั้งฐานกรณ์ ๑ สนธิ ต่ออักษรที่อยู่ในคาอื่นให้เนื่องเป็นอันเดียวกัน ๑
• พยัญชนะในบาลีภาษา มีเท่าไร ? พยัญชนะไหน ? จัดเป็น อโฆสะ โฆสะ สถิล และ ธนิต ?
  • ตอบ พยัญชนะในบาลีภาษา มี ๓๓ ตัว
    พยัญชนะที่ ๑ ที่ ๒ ในวรรคทั้ง ๕ คือ ก ข, จ ฉ, ฏ ฐ, ต ถ, ป ผ และ ส ๑๑ ตัวนี้ จัดเป็น อโฆสะ
    พยัญชนะที่ ๓ ที่ ๔ ที่ ๕ ในวรรคทั้ง ๕ คือ ค ฆ ง, ช ฌ ญ, ฑ ฒ ณ, ท ธ น, พ ภ ม, และ ย ร ล ว ส ห ฬ ๒๑ ตัวนี้ จัดเป็น โฆสะ
    พยัญชนะที่ ๑ ที่ ๓ ในวรรคทั้ง ๕ จัดเป็น สถิล
    พยัญชนะที่ ๒ ที่ ๔ ในวรรคทั้ง ๕ จัดเป็น ธนิต
    ในคัมภีร์กัจจายนเภท แสดงไว้ว่า พยัญชนะ ที่สุดวรรค ๕ ตัว ก็เป็น สิถิล
• บาลีไวยากรณ์ แบ่งเป็น ๔ ภาค มีอะไรบ้าง ? และในภาคนั้น ๆ ว่าด้วยเรื่องอะไร ?
  • ตอบ บาลีไวยากรณ์แบ่งเป็น ๔ ภาค คือ อักขรวิธี ๑, วจีวิภาค ๑, วากยสัมพันธ์ ๑, ฉันทลักษณะ ๑ ฯ
    (๑) อักขรวิธี ว่าด้วยอักษร จัดเป็น ๒ คือ
    สมัญญาภิธาน แสดงชื่ออักษรที่เป็นสระและ พยัญชนะพร้อมทั้งฐานกรณ์
    สนธิ ต่ออักษรที่อยู่ในคาอื่น ให้เนื่องเป็นอันเดียวกัน
    (๒) วจีวิภาค แบ่งคาพูดออกเป็น ๖ ส่วน คือ
    นาม อัพยยศัพท์ สมาส ตัทธิต อาขยาต กิตก์
    (๓) วากยสัมพันธ์ ว่าด้วยการกและประพันธ์ผูกคาพูดที่แบ่งไว้ในวจีวิภาคให้เข้าเป็นประโยคเดียวกัน
    (๔) ฉันทลักษณะ แสดงวิธีแต่งฉันท์ คือคาถาที่เป็นวรรณพฤทธิ์ และมาตราพฤทธิ์
• คำว่าอักขระ ๆ นั้นว่าตามที่นักปราชญ์ท่านประสงค์ แบ่งเป็นกี่อย่าง ? อะไรบ้าง ?
  • ตอบ คาว่าอักขระ ๆ นั้น ว่าตามที่นักปราชญ์ท่านประสงค์ แบ่งเป็น ๒ อย่าง คือเป็นเสียงอย่างหนึ่ง เป็นตัวหนังสืออย่างหนึ่ง
• พยัญชนะที่มีเสียงก้อง เรียกว่าอะไร ? ที่มีเสียงไม่ก้อง เรียกว่าอะไร ?
  • ตอบ พยัญชนะที่มีเสียงก้อง เรียกว่า โฆสะ ที่มีเสียงไม่ก้อง เรียกว่า อโฆสะ
• พยัญชนะวรรคและอวรรค มีอย่างละเท่าไร ? อะไรบ้าง ?
  • ตอบ พยัญชนะวรรคมี ๒๕ ตัว และ พยัญชนะอวรรคมี ๘ ตัว
    พยัญชนะวรรคมี ๒๕ ตัว คือ
    ก ข ค ฆ ง เรียกว่า ก วรรค
    จ ฉ ช ฌ ญ เรียกว่า จ วรรค
    ฏ ฐ ฑ ฒ ณ เรียกว่า ฏ วรรค
    ต ถ ท ธ น เรียกว่า ต วรรค
    ป ผ พ ภ ม เรียกว่า ป วรรค
    พยัญชนะอวรรคมี ๘ ตัว คือ ย ร ล ว ส ห ฬ อํ
• อักขระที่ใช้ในภาษาบาลีมีเท่าไร ? อะไรบ้าง ? พวกไหนได้ชื่อว่า สระ ทีฆะ และ รัสสะ ?
  • ตอบ อักขระที่ใช้ในภาษาบาลีมี ๔๑ ตัว คือ
    อ อา อิ อี อุ อู เอ โอ,
    ก ข ค ฆ ง,
    จ ฉ ช ฌ ญ,
    ฏ ฐ ฑ ฒ ณ, ต ถ ท ธ น, ป ผ พ ภ ม, ย ร ล ว ส ห ฬ อํ ฯ
    อักขระ ๘ ตัว คือ อ อา อิ อี อุ อู เอ โอ ชื่อว่า สระ ฯ
    สระ ๕ ตัว คือ อา อี อู เอ โอ ชื่อ ทีฆะ ฯ
    สระมีมาตราเบา ๓ ตัว คือ อ อิ อุ ชื่อ รัสสะ ฯ
• ฐานที่ตั้งที่เกิดของอักขระ มี ……….. คือ …………….. ?
  • ตอบ ฐานที่ตั้งที่ของอักขระ มี ๖ คือ กฺณโฐ คอ , ตาลุ เพดาน , มุทธา ศีรษะก็ว่า ปุ่มเหงือกก็ว่า ทนฺโต ฟัน, โอฏโฐ ริมฝีปาก,นาสิกา จมูก
• พยัญชนะที่มีเสียงก้อง เรียกว่า ……………ได้แก่ พยัญชนะ ……………. ?
  • ตอบ พยัญชนะที่มีเสียงก้องเรียกว่า โฆสะ ได้แก่พยัญชนะที่ ๓ ที่ ๔ ที่ ๕ ในวรรคทั้ง ๕ คือ ค ฆ ง, ช ฌ, ฑ ฒ ณ, ท ธ น, พ ภ ม, และ ย ร ล ว ห ฬ, ๒๑ ตัวนี้เป็น โฆสะ
• อักขรวิธี ว่าด้วยอักษรจัดเป็น ๒ คือ ………………………. ?
  • ตอบ อักขรวิธี ว่าด้วยอักษรจัดเป็น ๒ คือ สมัญญาภิธาน แสดงชื่ออักษรที่เป็น สระและพยัญชนะ พร้อมทั้งฐานกรณ์ ๑ สนธิ ต่ออักษรที่อยู่ในคาอื่นให้เนื่องเป็นอันเดียวกัน ๑
• กรณ์ที่ทำอักขระ มี ๔ คือ …………………………………….. ?
  • ตอบ กรณ์ที่ทาอักขระ มี ๔ คือ
    ชิวหามชฺฌ ท่ามกลางลิ้น เป็นกรณ์ของอักขระที่เป็น ตาลุชะ ๑
    ชิวโหปคฺค ถัดปลายลิ้นเข้ามา เป็นกรณ์ของอักขระที่เป็น มุทธชะ ๑
    ชิวหคฺค ปลายลิ้น เป็นกรณ์ของอักขระที่เป็น ทันตชะ ๑
    สกฏฺฐานํ ฐานของตน เป็นกรณ์ของอักขระ ที่เหลือนอกจากนี้คือ กณฺฐชะ โอฏฐชะ นาสิกฏฺฐานชะ ๑
• พยัญชนะอวรรค มี………………….ตัว คือ……………………..
  • ตอบ พยัญชนะอวรรค มี ๘ ตัว คือ ย ร ล ว ส ห ฬ อํ
• ฐานที่ตั้งที่เกิดของอักขระ มี ๖ คือ…………………………..
  • ตอบ คือ กณฺโฐ คอ ๑ ตาลุ เพดาน ๑
    มุทฺธา ศรีษะ หรือปุ่มเหงือก ๑ ทนฺโต ฟัน ๑
    โอฏฺโฐ ริมฝีปาก ๑ นาสิกา จมูก ๑
• บาลีไวยากรณ์ แบ่งเป็น…………ภาค คือ……………………..
  • ตอบ บาลีไวยากรณ์ แบ่งเป็น ๔ ภาค คือ อักขรวิธี ๑ วจีวิภาค ๑ วากยสัมพันธ์๑ ฉันทลักษณะ ๑
• สระมีมาตราเบา ………….. ตัว คือ……………….ชื่อว่า รัสสะ
  • ตอบ สระมีมาตราเบา มี ๓ ตัว คือ อะ อิ อุ ชื่อว่า รัสสะ
• สระที่เป็น………………………ชื่อ ครุ มีเสียงหนัก
  • ตอบ สระที่เป็นรัสสะ มีพยัญชนะสังโยคและนิคคหิตอยู่เบื้องหลัง ชื่อ ครุ มีเสียงหนัก
• ว เกิดใน ๒ ฐาน คือ……………….. เรียกว่า ทนฺโตฏฺฐโช
  • ตอบ ว เกิดใน ๒ ฐาน คือ ฟันและริมฝีปาก เรียกว่า ทนฺโตฏฺฐโช
• อักขระที่เหลือจากสระมี ก เป็นต้น มีนิคคหิตเป็นที่สุดชื่อ…………………………..แปลว่า………………..มี………..ตัวแบ่งเป็น………..พวก คือ…………………………………………
  • ตอบ อักขระที่เหลือจากสระมี ก เป็นต้น มีนิคคหิตเป็นที่สุดชื่อ พยัญชนะ แปลว่า ทาเนื้อความให้ปรากฏ มี ๓๓ ตัวแบ่งเป็น ๒ พวก คือ วรรค ๑ , อวรรค ๑
• สระที่เป็น…………………………………..ชื่อลหุ มีเสียงเบา
  • ตอบ สระที่เป็นรัสสะล้วน ไม่มีพยัญชนะสังโยคและนิคคหิตอยู่เบื้องหลัง ชื่อลหุ มีเสียงเบา ฯ
• อักขระ ๘ ตัวนี้ คือ……………..เกิดในคอ เรียกว่า กณฺฐชา
  • ตอบ อักขระ ๘ ตัวนี้ คือ อ อา ก ข ค ฆ ง ห เกิดในคอ เรียกว่า กณฺฐชา
• พยัญชนะที่………………ในวรรคทั้ง ๕ คือ……………………………… และ ส ๑๑ ตัวนี้ เป็น อโฆสะ, พยัญชนะที่……………….ในวรรคทั้ง ๕ คือ …………………………และ………..๒๑ ตัวนี้ เป็นโฆสะ
  • ตอบ พยัญชนะที่๑ ที่๒ ในวรรคทั้ง ๕ คือ ก ข, จ ฉ, ฏ ฐ, ต ถ, ป ผ และ ส ๑๑ ตัวนี้ เป็น อโฆสะ พยัญชนะที่๓ ที่๔ ที่๕ ในวรรคทั้ง ๕ คือ ค ฆ ง, ช ฌ ญ, ฑ ฒ ณ, ท ธ น, พ ภ ม และ ย ร ล ว ห ฬ ๒๑ ตัวนี้เป็น โฆสะ
• อักขระที่ใช้ในบาลีภาษานั้น มี ……….. ตัว คือ …………………………… ๘ ตัวนี้ ชื่อ……………… ๓๓ ตัวนี้ ชื่อ…………………………………………………………
  • ตอบ อักขระที่ใช้ในบาลีภาษานั้น มี ๔๑ ตัว คือ อ อา อิ อี อุ อู เอ โอ ๘ ตัวนี้ ชื่อ สระ
    ก ข ค ฆ ง, จ ฉ ช ฌ ญ, ฏ ฐ ฑ ฒ ธ น, ป ผ พ ภ ม, ย ร ว ส ห ฬ อํ ๓๓ ตัวนี้ ชื่อ พยัญชนะ
• พยัญชนะ ๘ ตัวนี้ คือ………………… เรียนว่า อวรรค เพราะ…………………………………………………..
  • ตอบ พยัญชนะ ๘ ตัวนี้ คือ ย ร ว ส ห ล อ เรียกว่า อวรรค เพราะ ไม่เป็นพวกเป็นหมู่กันตามฐานกรณ์ที่เกิด
• อักขระ ๗ ตัวนี้ คือ………….. เกิดที่ฟัน เรียกว่า…………………….
  • ตอบ อักขระ ๗ ตัวนี้ คือ ต ถ ท ธ น, ล ส เกิดที่ฟัน เรียกว่า ทนฺตชา
• สระมีมาตราเบา……….ตัว คือ ……………….ชื่อ……………………
  • ตอบ สระมีมาตราเบา ๓ ตัว คือ อ อิ อุ ชื่อ รัสสะ
• อักขระที่ใช้ในบาลีภาษานั้น ๔๑ ตัว คือ…………………………………………. ๘ ตัวนี้ สระ, …………………………………………………..๓๓ ตัวนี้ ชื่อพยัญชนะ
  • ตอบ อักขระที่ใช้ในบาลีภาษานั้น ๔๑ ตัว คือ อ อา อิ อี อุ อู เอ โอ ๘ ตัวนี้ สระ
    ก ข ค ฆ ง,
    จ ฉ ช ฌ ญ,
    ฏ ฐ ฑ ฒ ณ, ต ถ ท ธ น, ป ผ พ ภ ม, ย ร ล ว ส ห ฬ อํ ๓๓ ตัวนี้ ชื่อพยัญชนะ
• อักขระที่เหลือจากนั้น………….ตัว มี……………………….ชื่อว่า………………..ว่า………………………………………
  • ตอบ อักขระที่เหลือจากนั้น ๓๓ ตัว มี ก เป็นต้น มีนิคคหิตเป็นที่สุด ชื่อว่า พยัญชนะ แปลว่า ทาเนื้อความให้ปรากฎ
• ฐานที่ตั้งที่เกิดของอักขระ มี ๖ คือ…………………………………………………. ว เกิดใน ๒ ฐาน คือ………………………..เรียกว่า…………………………..
  • ตอบ ฐานที่ตั้งที่เกิดของอักขระ มี ๖ คือ กณฺโฐ คอ, ตาลุ เพดาน, มุทธา ศรีษะก็ว่า ปุ่มเหงือกก็ว่า, ทนโต ฟัน, โอฏฺโฐ ริมฝีปาก, นาสิกา จมูก
    ว เกิดใน ๒ ฐาน คือ ฟันและริมฝีปาก เรียกว่า ทนฺโตฏฺฐโช
• พยัญชนะวรรคในบาลีภาษา มีเท่าไร ? อะไรบ้าง ?
  • ตอบ พยัญชนะวรรคในบาลีภาษา มี ๒๕ คือ
    ก ข ค ฆ ง
    จ ฉ ช ฌ ญ
    ฏ ฐ ฑ ฒ ณ
    ต ถ ท ธ น
    ป ผ พ ภ ม
• พยัญชนะที่ ๓ ที่ ๔ ที่ ๕ ในวรรคทั้ง ๕ คือ……………………………………………………., และ ย……………………………….., ๒๑ ตัวนี้ เป็นโฆสะ
  • ตอบ พยัญชนะที่ ๓ ที่ ๔ ที่ ๕ ในวรรคทั้ง ๕ คือ ค ฆ ง, ช ฌ , ฑ ฒ ณ, ท ธ น, พ ภ ม, และ ย ร ล ว ห ฬ, ๒๑ ตัวนี้ เป็นโฆสะ
• ในสระ ๘ ตัวนั้น สระมีมาตราเบา ๓ ตัว คือ……………..ชื่อ……………………สระอีก ๕ ตัว อื่นจากนั้น คือ……………………..ชื่อ………………………………….
  • ตอบ ในสระ ๘ ตัวนั้น สระมีมาตราเบา ๓ ตัว คือ อ อิ อุ ชื่อ รัสสะ มีเสียงสั้น สระอีก ๕ ตัว อื่นจากนั้น คือ อา อี อู เอ โอ ชื่อ ทีฆะ มีเสียงยาว
• วจีวิภาค แบ่งคาพูดออกเป็น…………ส่วน คือ……………….
  • ตอบ วจีวิภาค แบ่งคาพูดออกเป็น ๖ ส่วน คือ นาม ๑ อัพยยศัพท์ ๑ สมาส ๑ ตัทธิต ๑ อาขยาต ๑ กิตก์ ๑
• โอ เกิดใน ๒ ฐาน คือ………….เรียกว่า…………………………
  • ตอบ โอ เกิดใน ๒ ฐาน คือ คอและริมผีปาก เรียกว่า กณฺโฐฏฺฐโช
• นิคคหิต แปลว่า……………………………………….
  • ตอบ นิคคหิต แปลว่า กดสระหรือกรณ์คืออวัยวะที่ทำเสียง
• กรณ์ที่ทำอักขระ มี ๔ คือ………………………..
  • ตอบ กรณ์ที่ทำอักขระมี ๔ คือ ชิวฺหามชฺฌ ท่ามกลางลิ้น ๑ ชิวฺโหปคฺค ถัดปลายลิ้นเข้ามา ๑ ชิวฺหคฺค ปลายลิ้น ๑ สกฏฺฐาน ฐานของตน ๑
• สระที่เป็น……………………..ชื่อ ครุ มีเสียงหนัก
  • ตอบ สระที่เป็นทีฆะล้วน และสระที่เป็นรัสสะมีพยัญชนะสังโยคและนิคคหิตอยู่เบื้องหลัง ชื่อ ครุ มีเสียงหนัก
• อักขระ ๘ ตัวนี้ คือ……………………….เกิดที่เพดาน เรียกว่า ตาลุชา
  • ตอบ อักขระ ๘ ตัวนี้ คือ อิ อี จ ฉ ช ฌ ย เกิดที่เพดานเรียกว่า ตาลุชา
• ในภาษาบาลีนั้น พยัญชนะวรรค มีเท่าไร ? อะไรบ้าง ? เพราะเหตุไร จึงเรียกชื่ออย่างนั้น ?
  • ตอบ ในภาษาบาลีนั้นพยัญชนะวรรค มี ๒๕ ตัว คือ ก ข ค ฆ ง จ ฉ ช ฌ ฏ ฑ ฒ ณ ต ถ ท ธ น ป ผ พ ภ ม ฯ
    เพราะเป็นพวกเป็นหมู่กันตามฐานกรณ์ที่เกิด จึงเรียกชื่ออย่างนั้น
• อักขรวิธี ว่าด้วยอักษร จัดเป็น…………..คือ…………….
  • ตอบ อักขรวิธีว่าด้วยอักษร จัดเป็น ๒ คือ สมัญญาภิธาน แสดงชื่ออักษร ที่เป็นสระและพยัญชนะพร้อมทั้งฐานกรณ์ ๑ สนธิ ต่ออักษรที่อยู่ในคาอื่นให้เนื่องเป็นอันเดียวกัน ๑
• เสียงก็ดี ตัวหนังสือก็ดี ชื่อว่า……………แปลว่า…………….
  • ตอบ เสียงก็ดี ตัวหนังสือก็ดี ชื่อว่าอักขระ แปลว่าไม่รู้จักสิ้นอย่าง ๑ ไม่เป็นของแข็งอย่าง ๑
• พยัญชนะที่สุดวรรค ๕ ตัว คืออะไรบ้าง ? เกิดในฐานไหน ? และมีชื่อเรียกว่าอย่างไร ?
  • ตอบ พยัญชนะที่สุดวรรค ๕ ตัว คือ ง ณ น ม ฯ
    เกิดใน ๒ ฐาน คือ ตามฐานของตนๆ และจมูก มีชื่อเรียกว่า สกฏฺฐานนาสิกฏฺฐานชา
• พยัชญนะที่ ๑ ที่ ๒ ในวรรคทั้ง ๕ คือ…………………………. ๑๑ ตัวนี้ เป็นอโฆสะ ?
  • ตอบ พยัญชนะที่ ๑ ที่ ๒ ในวรรคทั้ง ๕ คือ ก ข, จ ฉ, ฏ , ต ถ, ป ผ, และ ส ๑๑ ตัวนี้ เป็น อโฆสะ
• สระอีก ๕ ตัวอื่นจากรัสสะ คือ…………..ตัว ชื่อว่า …………..
  • ตอบ สระอีก ๕ ตัวอื่นจากรัสสะคือ อา อี อู เอ โอ ชื่อว่า ทีฆะ ฯ
• พยัญชนะ ๘ ตัวนี้ คือ……….เรียกว่า อวรรค เพราะ………….
  • ตอบ พยัญชนะ ๘ ตัวนี้ คือ ย ร ล ว ส ห ฬ อํ เรียกว่า อวรรค เพราะไม่เป็นพวกเป็นหมู่กันตามฐานกรณ์ที่เกิด
• เอ เกิดใน ๒ ฐาน คือ…………เรียกว่า……………………….
  • ตอบ เอ เกิดใน ๒ ฐานคือ คอและเพดาน เรียกว่า กณฺฐตาลุโช
• วจีวิภาค แบ่งคำพูดออกเป็น………….ส่วน คือ………………
  • ตอบ วจีวิภาค แบ่งคาพูดออกเป็น ๖ ส่วน คือ นาม ๑ อัพยยศัพท์ ๑ สมาส ๑ ตัทธิต ๑ อาขยาต ๑ กิตก์ ๑
• สระนั้น จัดเป็นคู่ได้ ๓ คู่ คือ…………………………….
  • ตอบ สระนั้นจัดเป็นคู่ได้ ๓ คู่ คือ
    อ อา เรียกว่า อวณฺโณ,
    อิ อี เรียกว่า อิวณฺโณ,
    อุ อู เรียกว่า อุวณฺโณ
• อักขระที่ใช้ในบาลีภาษานั้น ๔๑ ตัว คือ………………… ๘ ตัวนี้ ชื่อ สระ……………………. ๓๓ ตัวนี้ ชื่อ พยัญชนะ
  • ตอบ อักขระที่ใช้ในบาลีภาษานั้น ๔๑ ตัว คือ อ อา อิ อี อุ อู เอ โอ ๘ ตัวนี้ ชื่อ สระ
    ก ข ค ฆ ง, จ ฉ ช ฌ ญ, ฏ ฐ ฑ ฒ ณ, ต ถ ท ธ น, ป ผ พ ภ ม, ย ร ล ว ส ห ฬ อํ ๓๓ ตัวนี้ ชื่อ พยัญชนะ
• อักขระที่ใช้ในบาลีภาษานั้น ๔๑ ตัว คือ………………… ๘ ตัวนี้ ชื่อ สระ,…………………… ๓๓ ตัวนี้ ชื่อ พยัญชนะ
  • ตอบ อักขระที่ใช้ในบาลีภาษานั้น ๔๑ ตัว คือ อ อา อิ อี อุ อู เอ โอ ๘ ตัวนี้ ชื่อ สระ
    ก ข ค ฆ ง, จ ฉ ช ฌ ญ, ฏ ฐ ฑ ฒ ณ, ต ถ ท ธ น, ป ผ พ ภ ม, ย ร ล ว ส ห ฬ อํ ๓๓ ตัวนี้ ชื่อ พยัญชนะ
• อักขระที่เหลือจากสระ มี ก เป็นต้น มีนิคคหิตเป็นที่สุด ชื่อ………………………………แปลว่า…………………………… มี……..ตัว แบ่งเป็น…..พวก คือ………………………………….
  • ตอบ อักขระที่เหลือจากสระ มี ก เป็นต้น มีนิคคหิตเป็นที่สุด ชื่อ พยัญชนะ แปลว่า ทำเนื้อความให้ปรากฏ มี ๓๓ ตัว แบ่งเป็น ๒ พวก คือ วรรค ๑ อวรรค ๑”